Column Bart Romijn | Kwetsbaar en krachtig

Nieuws

“Inclusion is about rights and equity, about system change. It requires innovation in which everyone can contribute and benefit”. Met deze woorden zette de Ethiopische mensenrechtenactiviste Yetnebersh Nigussie de toon op het Partos Innovation Festival, dat Inclusie als hoofdthema had. Vrouwen voerden de boventoon, zowel in de keynotes als bij de winnaars van de prijzen voor ‘NOW-Us!’ (nothing about us, without us) en ‘The Best Innovation for development’. Wat telkens opviel was de combinatie van kwetsbaarheid en kracht die zij uitstraalden.


  

Bij het publiek wisselden emotie en enthousiasme elkaar voortdurend af. Wat vooral blijft hangen zijn hun optimistisch-strijdbare houding. Tiffany Brar, blinde activiste uit India en een van de genomineerden voor de NOW-Us! prijs verwoordde dit krachtig: “Iedereen denkt voor ons en praat over ons. En als zij tegen ons praten is de boodschap: dat kan je niet. Dit maakt mij boos. Ik zal bewijzen dat ik het wel kan.”

 

Leave No One Behind is de centrale oproep tot actie vanuit de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Dit is de kern van ontwikkelingssamenwerking: samenwerken voor een betere wereld met de focus op de armste en meest kwetsbare groepen. Een van de principes hierbij is dat we de doelgroepen het voortouw laten en hen zeker niet overstemmen. Ongemakkelijk. Want ingeslepen gewoonten, machtsverhoudingen en bureaucratische structuren zet je niet zomaar opzij. Dat is een behoorlijke leeruitdaging.

 

Een andere leeruitdaging ligt in de doelgroep-benadering. We hebben het vaak over de armsten, of over specifieke ‘doelgroepen’, zoals mensen met een beperking of mensen die vanwege hun genderidentiteit, leeftijd, etnische achtergrond of ander stigma gediscrimineerd worden. Deze lens blijkt bijna altijd te smal. Vaak gaat het over gestapelde aspecten; intersectionaliteit in jargon. We praten hier niet over kleine groepen. Neem een voorbeeld uit het zojuist door de Dutch Coalition on Disability and Development uitgebrachte An Untapped Potential; how disability inclusive is the Dutch development sector?. Circa 840 miljoen mensen (15% van de wereldbevolking) leeft met een beperking. Meer dan driekwart hiervan leeft onder de armoedegrens; dat is ruim 670 miljoen mensen!  En dit gaat nog maar over twee invalshoeken….

 

Kortom, een brede benadering is geboden, vanuit het totaalperspectief van de betreffende (groepen van) mensen zelf. Houd rekening met kwetsbaarheid, stel je dienstbaar op en zet vooral in op de groepseigen veranderkracht, ingebed in een integrale visie met een project-overstijgend, wervend perspectief. Marina Diboma, host tijdens het Festival, gaf een voorzet voor zo’n perspectief: “Een inclusieve maatschappij is stabiel, want als iedereen meetelt en bijdraagt, dan zal iedereen zich ook inzetten om dat vast te houden”.  Een mooie gedachte die het verlangen en de gezamenlijke veranderkracht van velen aanspreekt. In het klein manifesteerde de door Marina verbeelde wereld zich op het Festival. In feite was het hiermee een geslaagd, eendaags innovatielab voor inclusie. De vonken spatten er van af en ik weet zeker dat de vlam overslaat naar buiten. Het is als met de woestijn en de oase. Je wilt verwoestijning tegenhouden, maar de oase bevat het wervende perspectief én de kansrijkste aangrijpingspunten. Denk groot, begin klein en doe het samen!