Column Bart Romijn | Kerstreflectie - kritiek, een waardevol cadeau

Nieuws

December is een maand van geven, krijgen en reflecteren. Alle drie een vaardigheid waarbij je nooit uitgeleerd raakt. Dat geldt ook voor kritiek. Kritiek is een cadeautje dat je met dank aanvaardt, zorgvuldig uitpakt en vanuit verschillende perspectieven overdenkt. Zelfs als dat cadeautje onprettig verpakt is.


Zoals bijvoorbeeld begin dit jaar toen ernstige incidenten van seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen de noodhulp leidden tot een golf van kritiek, verontwaardiging en verwensingen. De belangrijkste beslissing die we maakten was om in de spiegel te kijken en met een duidelijk en krachtdadig reactie te komen: het Gezamenlijke Actieplan Integriteit. We concentreerden ons op de constructieve kritiek, gingen voortvarend te werk en lieten ons weinig afleiden door partijen die graag over een kam scheren. Al blijft er werk aan de winkel, op deze manier van reageren en de tussentijdse resultaten mogen we trots zijn.

 

Ik moest ook aan deze les denken bij lezing van een artikel in Vrij Nederland "Hulporganisaties moeten flink in de spiegel kijken". In het interview deelt de directeur van Karuna een aantal belangwekkende inzichten en ervaringen, waar zij zeker niet alleen in staat. Echter, waar het artikel gaat over andere organisaties en over ontwikkelingssamenwerking in het algemeen, daar vervalt het in karikaturen en platitudes. De vraag dringt zich op of het om een spiegel voorhouden ging of om een variant op "Spiegeltje, spiegeltje aan de wand....?". Helaas, zoals gangbaar met nieuws: het negatieve, hoe kort door de bocht ook, krijgt de meeste aandacht en werkt het sterkst door in de beeldvorming. Niet alleen zonde van de energie, vooral jammer omdat, nogmaals, alle partijen hun voordeel zouden kunnen doen met de geventileerde inzichten. Deze raken aan de kern van thema's waar tal van organisaties slagen willen maken en hard aan werken. Er is breed gedragen consensus dat deze tijd vraagt om grote veranderingen in de manier waarop we samenwerken aan ontwikkeling. De kritiek in het artikel past bij deze nieuwe visie-ontwikkeling. Partos ondersteunt dit en kiest daarbij voor gezamenlijke reflectie met alle betrokkenen (en dat is mét onze internationale partners) op stappen naar de toekomst.  

 

Ik beperk me tot drie thema's, waar alleen al bij Partos veel op gebeurt:

1.    machtsverschuiving en nieuwe samenwerkingsvormen,

2.    bij projecten (filantropische en andersoortige activiteiten) veel meer aandacht voor systeemverandering

3.    en efficiëntie en impact.

Op al deze onderwerpen lopen tal van discussie-, leer- en innoveertrajecten Partos-breed, vanuit ons innovatieplatform The Spindle en binnen individuele organisaties in nauwe betrokkenheid en in samenwerking met hun partners.

 

Onze recente toekomstverkenning Act, Counteract or Transfrom; the future of Dutch development cooperation, werkt een aantal fundamentele omslagen in denken en doen uit. Eén daarvan is: leg de eerste zeggenschap bij kwetsbare groepen of getroffen mensen en stel hun veranderkracht centraal. Het traject Rethinking Power and Resources bouwt hierop voort. Het programma VOICE en ons Now Us! geven dat op innovatieve manier handen en voeten. Nieuwe verhoudingen vormen ook de kern van onze publicatie "Joining forces, sharing power, civil society collaborations for the future. Vanuit het Ministerie van Buitenlandse Zaken loopt ook het initiatief Leading from the South. Het tweede thema betreft de noodzaak om losse projecten (filantropie en andersoortige activiteiten) veel meer onderdeel te maken van systeemverandering, zoals beleidsverandering op nationaal of internationaal niveau, brede toegang tot bestuur, sociale voorzieningen, recht, gezondheid en veiligheid. De regelmatige leersessies, onder andere in het kader van Samenspraak en Tegenspraak partnerschappen besteden hier veel aandacht aan. Tot slot, efficiëntie en Impact krijgen op allerlei manieren aandacht in lopende leertrajecten, zoals o.a. in the effeciency labs en in breder verband ook in de Impact Challenge. Waarbij  de omslag van denken in termen van geld naar denken in termen van verbonden creativiteit en capaciteit en vertrouwen als belangrijkste valuta voor sociale verandering uitdagend is én veel energie losmaakt.

 

Verbondenheid en vertrouwen. Door open te staan voor elkaar, met open kritiek, kunnen we onderling verbondenheid en vertrouwen vergroten. Graag geef ik de volgende suggestie mee voor een kerstreflectie: wat was afgelopen jaar de kritiek die mij het diepst trof, hoe zou ik die kritiek zelf hebben gegeven, en wat zou de ander willen dat ik ermee doe? Namens het hele Partos team wens ik iedereen een verbonden en goede Kerst.