Rijksbegroting 2020: Ontwikkelingsbudget sinds 1973 procentueel niet zo laag geweest

Nieuws

De Rijksbegroting heeft niet alleen impact op Nederland, maar ook op duurzame ontwikkeling elders. Toenemende ongelijkheid, klimaatverandering en meer regeringen die het met mensenrechten en de rechtsstaat niet zo nauw nemen. Het zijn mondiale uitdagingen. Ondanks dat het Nederland weer voor de wind gaat, is het begrote ontwikkelingsbudget voor 2020 procentueel lager dan het in 46 jaar is geweest.


Het gaat om mondiale uitdagingen ‘zonder paspoort’ waar Nederland zowel vanuit haar geloof in universele waarden als vanuit eigenbelang in zou moeten investeren op zoek naar internationale oplossingen. Koning Willem Alexander verwoordde dit ook goed in de troonrede: "Het Nederlands belang en onze internationale verantwoordelijkheid om de waarden van vrijheid, democratie en rechtsstaat verder te brengen, liggen in elkaars verlengde. Die gedachte ligt ook ten grondslag aan het beleid op het terrein van ontwikkelingssamenwerking en de inzet van onze uitgezonden militairen".

 

Partos is dan ook verbaasd dat nu het Nederland weer voor de wind gaat en er drie miljard aan lastenverlichting aangekondigd wordt, er niet over de grens wordt gekeken. Behoudens een investering in defensie komt er niets bij als het gaat om diplomatie of ontwikkelingssamenwerking. Sterker, het ODA- percentage [1] dat voor 2020 begroot wordt, is sinds 1973 niet meer zo laag geweest [2]. Dit komt hoofdzakelijk omdat nog steeds structureel €1,4 miljard euro op ontwikkelingssamenwerking wordt gekort. Partos roept het kabinet dan ook op om met een concreet plan te komen om nog tijdens deze kabinetsperiode meer geld vrij te maken voor ontwikkelingssamenwerking en zo de eerste stappen te zetten richting het nakomen van de internationale 0,7% norm. Wat binnen het bredere ontwikkelingsbudget ook opvalt is dat Nederland geen financiële gevolgen trekt uit de de slinkende ruimte voor maatschappelijke organisaties.

 

 

Het gaat goed met Nederland. Er wordt volop geïnvesteerd in lastenverlichting en er wordt nagedacht over een groot investeringsfonds. Terecht wijst de koning erop dat het Nederlands belang en onze internationale verantwoordelijkheid in elkaars verlengde liggen. Daarom vind ik het onbegrijpelijk dat in tijden van voorspoed het ontwikkelingsbudget procentueel lager is dan het in 46 jaar is geweest. Het is hoog tijd voor een stappenplan terug naar de internationaal afgesproken 0,7%. Bart Romijn (directeur Partos)

Maatschappelijk middenveld

Een sterk maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden is essentieel voor een goed functionerende, vrije en democratische rechtsstaat. Maatschappelijke organisaties bereiken groepen die anders niet bereikt worden en geven burgers de kans om hun stem te laten horen. Deze organisaties staan middenin de gemeenschap, vervullen een essentiële rol als waakhond en pleitbezorger en zijn in staat de meest uitgesloten groepen mensen te bereiken met diensten die niet door overheden of de markt geleverd worden. Deze ruimte voor maatschappelijke organisaties staat wereldwijd onder druk. Het wekt daarom verbazing dat de betreffende begrotingspost voor 2020 een min laat zien van ruim 40 miljoen euro. Juist extra aandacht voor dit onderwerp is cruciaal, zowel in financiële als sociale zin.

 

Komend jaar worden de nieuwe programma’s ter versterking van het maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden - Power of Voices en het SDG5-fonds -  verder vormgegeven. Partos juicht het toe dat de Nederlandse overheid de inzet hierop voortzet, maar de wereldwijd krimpende ruimte voor maatschappelijke organisaties, zou een grotere intensivering van het budget rechtvaardigen. Partos roept het kabinet en de Tweede Kamer op hier concreet werk van te maken.

 

Migratie

In de begroting is te zien dat dit jaar opnieuw meer dan 10% van het budget voor officiële ontwikkelingshulp (ODA) wordt begroot voor ‘migratie’. Bijna een half miljard ODA wordt niet eens in ontwikkelingslanden besteed, maar is begroot voor de opvang van migranten en vluchtelingen in en rondom Europa. Daarnaast wordt ontwikkelingsgeld ingezet voor niet-ontwikkelingsgerelateerde uitgaven, zoals migratie-afspraken met derde landen en programma’s om mensen tegen te houden te migreren. Dat vindt Partos een slechte zaak.

 

Ontwikkelingsbudget

Zoals hierboven toegelicht, is er volop aanleiding voor het verhogen van het ontwikkelingsbudget. Nu het kabinet de overheidsfinanciën op orde lijkt te hebben is het moment daarvoor concrete stappen voor te zetten. Partos pleit voor een stappenplan om terug te keren naar de internationaal afgesproken norm van 0,7% van het Bruto Nationaal Inkomen. Op dit moment handhaaft het kabinet nog altijd de bezuiniging van het vorige kabinet. Concreet betekent dit dat ieder jaar €1,4 miljard minder beschikbaar is voor ontwikkelingssamenwerking dan internationaal afgesproken. 

 

In haar vorig jaar gepubliceerde beleidsnota Investeren in Perspectief kondigde minister Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking aan om op de daartoe geëigende momenten te zullen bekijken of al tijdens deze kabinetsperiode extra investeringen in ontwikkelingssamenwerking mogelijk zijn. Partos roept het kabinet op om de daad bij het woord te voegen en met een concreet stappenplan te komen om de in het regeerakkoord toegezegde ambitie van een ODA-budget van 0,7% van het BNI te realiseren. De eerste stap zou nog tijdens deze kabinetsperiode gezet moeten worden, bijvoorbeeld door de ESA2010-korting af te schaffen.

 

Daarnaast is er alle reden om de deadline om de 0,7% van het BNI te realiseren voor 2030 uit de beleidsnota van minister Kaag naar voren te halen, bijvoorbeeld naar 2025. In 2030 zouden de Sustainable Development Goals (SDGs) al gehaald moeten zijn. Deze doelen vormen de mondiale basis voor het uitroeien van extreme armoede, ongelijkheid, onrecht en de klimaatproblemen. Nederland moet haar aandeel hierin nú leveren. Deze grotere investering zou dan aangewend kunnen worden voor de gewenste investeringen ter  versterking van het maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden. 

 

In het vervolg artikel Rijksbegroting 2020: Politieke behandeling wordt de reactie van De Kamer op de rijksbegroting  uitgelicht. 

 

[1] ODA staat voor Official Development Assistance, oftewel officiële ontwikkelingsrelevante uitgaven volgens de OECD definitie. Internationaal is de afspraak dat .7% van het BNI van een land wordt uitgegeven aan ODA.

[2] zie: data.oecd.org/chart/5G5Z