Strategische Partnerschappen: Gender, Whoops!

Nieuws

Hoe genderbewust zijn de strategische partnerschappen? Er is een sterke wil om te werken aan gender, maar hoe succesvol zijn we? De MTR-rapporten waren hier niet expliciet over, volgens Jelmer Kamstra (DSO/MO) die resultaten presenteerde van alle MTR rapportages bij de linking en learning dagen. Wat kunnen we leren van de ervaringen binnen de strategische partnerschappen tot nu toe? Wat kan beter? Dit waren de vragen die bij de afgelopen bijeenkomst zijn besproken. Met meer dan 60 deelnemers is het duidelijk een onderwerp dat velen interesseert.


[ENG] The complete english report can be found here. The Presentations of the day can be found here and here.

 

De bijeenkomst werd gefaciliteerd door Marlou Geurtz (Rode Kruis Nederland). In haar introductie maakte Geurtz hoe belangrijk het is om aandacht te blijven vragen voor Gender. Zij deed dit met een voorbeeld uit de recente ontwikkelingen in  Nederland, waar Thierry Baudet in verschillende uitspraken vrouwen neerzet als minderwaardig aan de man.

 

 

Laila Ait Baali zette vervolgens uiteen dat zowel het specifiek opkomen voor vrouwenrechten, als ook  het integreren van gender in alle onderdelen van de organisaties,  belangrijke benaderingen zijn die allebei versterkt moeten worden aangepakt de komende jaren. Daarnaast waarschuwde Baali voor de gevolgen van een puur instrumentele aanpak. In deze aanpak wordt gender gezien als één van de manieren om beleid effectiever te maken, waarbij men uitgaat van onbenutte mogelijkheden van vrouwen. Doorgaans leidt dit tot irreële verwachtingen zonder aandacht voor de verschillen tussen vrouwen. Een geïntegreerde aanpak met aandacht voor intersectionaliteit en gebaseerd op gelijke rechten en kansen,  en met aandacht voor fundamentele mensenrechten verdient de voorkeur. Anne  Kwakkenbos van Cordaid demonstreerde de Cordaid Baromoter, ontwikkeld om voortgang op  gender in lobby & advocacy strategiën te monitoren.

 

Een van de grote uitdagingen rond gender, die vaak voorkwam in de discussies gedurende de hele dag, heeft te maken met de capaciteit van organisaties rond gender. Bij vorige bezuinigingsrondes zijn vaak de gender specialisten ontslagen, waardoor er kennis verloren is gegaan. Het opnieuw opbouwen van deze capaciteit is dan ook een uitdaging voor de toekomst.

 

De rest van de dag was ingedeeld in twee presentaties, over capacity building en over gender mainstreaming, gevolgd door workshops en een plenaire terugkoppeling.

 

Capacity Building

Maar hoe begin je in de praktijk? En waarom is het zo moeilijk om over gender te rapporteren? Hierover spraken Emma Feenstra van Solidaridad en Joky Francois van Rainforest Alliance.

 

Het thema gender was 4 jaar geleden toegevoegd bij Solidaridad. Sindsdien is er met drie strategieën gewerkt aan het opbouwen van capaciteit op dit thema. Ten eerste is er intern gewerkt om persoonlijke bias weg te nemen en te werken naar een inclusieve organisatie cultuur. Daarnaast is er gewerkt om Solidaridad’s strategie op gender goed begrepen en gedragen te krijgen. De ABC-aanpak: analyse van belemmeringen, balanceren van de machtsrelaties, creeëren van saamhorigheid.  Als derde zijn middelen gecreëerd om de gender lens in de praktijk te brengen. Een online kennisplatform gekomen en een internationale taskforce die het doel heeft om gender te integreren in het gehele werk van Solidaridad.  En het is geïntegreerd in het interne managementsysteem, beleid en processen (denk aan HR, PMEL).

 

Joky Francois van Rainforest Alliance vertelde daarna over de noodzaak van een participatieve aanpak bij de ontwikkeling van een strategie op gender. Zoek mensen op de verschillende afdelingen die geïnteresseerd zijn en maak hen bondgenoten.  Denk aan capaciteit aan informatie, kennis, capaciteiten en attitude. Bij Rainforest Alliance maakt met gebruik van een gender-scan (or audit). Dit is een participatieve tool om gezamenlijk te begrijpen hoe ver je bent op het thema gender.

 

Gender Mainstreaming

Hierna spraken Bart Weijs (Care) en Carmen Reinoso (Oxfam NoviB) over Gender Mainstreaming. Om effectief met gender om te gaan moet je het goed geïntegreerd hebben in je ‘theory of change’ hebben. Reinoso sprak ook over het belang van het verschil tussen equality en equity en het belang van een intersectionele benadering. Ze noemde in dit verband het Gender Integration Framework (GIF) ontwikkeld door Interaction.

 

Weijs maakte duidelijk hoe moeilijk het is om Gender Mainstreaming toe te passen. Het wordt snel te impliciet. Daardoor raakt het uit het oog. Het is niet vanzelfsprekend dat de veranderingen vanzelf plaatsvinden. Voor organisaties met een internationaal samenwerkingsverband zijn er nog extra uitdagingen. Verschillende teams in verschillende landen gebruiken andere middelen, waardoor het moeilijk wordt om het overzicht te houden. Effectiviteit wordt dan ook moeilijk om te meten en te rapporteren. Care is hier mee omgegaan door een gender marker toe te passen om de verschillen tussen de projecten te meten op een eerlijke manier en deze verschillen samen te brengen in een overzichtelijk document.

 

Carmen Reinoso sprak daarna over de succesfactoren voor Gender Mainstreaming: extra middelen, technische expertise en een politieke wil.  Een belangrijke les van de #metoo affaires: besteed aandacht aan de organisatiecultuur en integriteit (walk the talk). Oxfam ontwikkelde e-learning modules. Daarnaast zijn er ook nog steeds duidelijke uitdagingen zoals: een te instrumentele aanpak en te veel onduidelijkheid over wat Gender Mainstreaming nu eigenlijk betekent, wat de doelen zijn en wie er verantwoordelijk voor is.

 

Workshops

Na de presentaties volgde twee rondes van workshops over de vraagstukken die in de presentaties besproken waren. Enkele punten die uit deze workshops kwamen zijn:

  • Het is van belang om de juiste procedures, kennis en attitudes te hebben voor een gender ontvankelijke organisatie (bijv. een organisatie die opkomt voor slachtoffers van seksueel geweld moet zelf de juiste klachten mechanismen en procedures hebben).
  • Gender moet zowel iemands verantwoordelijkheid zijn, als iedereens verantwoordelijkheid
  • Investeer in gender experts en kennis op belangrijke posities (M&E, management)
  • Maak een gender analyse onderdeel van je context- en machtsanalyse.
  • Ontwikkel een strategie en een narrative gebaseerd op de  rechtenbenadering in plaats van een instrumentele benadering
  • Het is belangrijk om gender outcomes en duidelijke indicatoren te hebben in je Theory of Change om vooruitgang te kunnen meten en te kunnen delen met de rest van de organisatie.
  • De gehele organisatie moet betrokken worden in het proces om een gevoel van eigendom te creëren en zo het leer proces te stimuleren.

 

Reflectie voor de toekomst

Na de workshops volgde een plenaire afronding waar de resultaten van de workshops werden besproken. Anke van Dam van het Ministerie van Buitenlandse Zaken reflecteerde op de manier waarop gender gerapporteerd werd tijdens de mid-term reviews.  Op basis daarvan kwam ze met de volgende aanbevelingen, ook voor wat betreft het vervolg op de Strategische Partnerschappen:

 

Maak gender net als inclusie onderdeel van je context- en machtsanalyse. Beschouw daarbij vrouwen niet als een homogene groep maar heb aandacht voor intersectionaliteit. Kijk niet alleen naar vrouwen maar ook naar andere gender identiteiten. Integreer de aandacht voor gender in je gehele programma. Geef ook aan wat je beoogt met gendermainstreaming. Neem gender op in je begroting, en ontwikkel indicatoren op het gebied van gender, en kijk daarbij niet alleen naar kwantitatieve maar ook naar kwalitatieve indicatoren.