Partos reactie Rijksbegroting 2021

Nieuws

Budget Ontwikkelingssamenwerking op korte termijn gestut, voor de lange termijn onzeker


Nog niet eerder werden er in een Troonrede zoveel woorden aan het belang van internationale samenwerking besteed als vandaag. Voor de regering staat het buiten kijf dat internationale samenwerking noodzakelijk is om problemen zoals de coronapandemie, maar ook klimaatverandering en groeiende ongelijkheden aan te pakken. In crisistijd geen bezuinigingen, zo zegt het kabinet nadrukkelijk. Helaas klopt dat beeld niet voor het ontwikkelingsbudget. Hoewel het kabinet het ontwikkelingsbudget niet loslaat, krimpt het ontwikkelingsbudget de komende jaren als gevolg van kasschuiven. 

 

Bart Romijn, directeur branchevereniging voor ontwikkelingssamenwerking Partos: “De warme woorden van het kabinet rijmen helaas niet met de cijfers. Het neemt daarmee de wind uit de zeilen voor een volgend kabinet, terwijl door de pandemie armoede, ongelijkheid en andere problemen versneld toenemen en grotere investeringen noodzakelijk zijn.”

 

De coronacrisis is een uitzonderlijke situatie. Het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) is verder weg dan ooit, mede veroorzaakt door de corona-pandemie. Partos roept het kabinet daarom op de toekomstige kortingen als gevolg van kasschuiven ongedaan te maken. Juist nu, in crisistijd, is het belangrijk om vooruit te kijken en als samenleving solidair te zijn met de meest kwetsbaren. Dat geldt ook en vooral voor de allerarmsten en het maatschappelijk middenveld. 

 

Warme woorden 

De begroting van vandaag is er een in rare tijden. De afgelopen maanden is de wereld als gevolg van het coronavirus totaal veranderd. Naast angst en onzekerheid heeft deze crisis ook laten zien dat we als samenleving solidair zijn met de meest kwetsbaren. Daarnaast is de coronacrisis een nieuwe crisis die volgt op reeds bestaande mondiale crises, zoals klimaatverandering en groeiende ongelijkheden. De wereld, zo zei António Guterres, de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties begin dit jaar, staat in de brand. 

 

Daarom was het goed te horen dat Koning Willem-Alexander geen twijfel liet bestaan over hoe Nederland in de wedstrijd staat. Voor de Nederlandse regering staat buiten kijf dat goed functionerende internationale instellingen en internationale samenwerking noodzakelijk zijn om problemen aan te pakken die geen land of regio alleen aankunnen. Dat geldt voor vraagstukken van vrede en veiligheid, voor de klimaatcrisis en de toekomst van onze energievoorziening, voor armoedebestrijding en nu ook voor de bestrijding van het coronavirus

 

Ontwikkelingsbudget

In deze begroting wordt de financiële uitwerking van de Nederlandse inzet op de wereldwijde COVID-19-crisis duidelijk. Dankzij de inzet van ChristenUnie, D66 en CDA blijft het OS-budget voor 2020 en 2021 min of meer gelijk aan het bedrag dat in de begroting voor 2020 was aangekondigd. In 2020 zijn de beschikbare middelen voor ontwikkelingssamenwerking zelfs bijna 300 miljoen euro hoger, grotendeels als gevolg van de voor de zomer aangekondigde extra coronamiddelen en het naar achteren schuiven van een eerdere kasschuif. Daarnaast worden door middel van kasschuiven middelen uit de toekomst naar het heden gehaald. Onderaan de streep laten de OS-begrotingen mede daardoor een oplopende daling zien. 

 

ODA-plafond uit HGIS-nota 2021 tov HGIS-nota 2020

2020

2021

2022

2023

2024

+299

-124

-102

-273

-398

 

Partos is uiterst kritisch dat naar kasschuiven gegrepen wordt. Mede daardoor blijven lopende begrotingen weliswaar grotendeels overeind, maar komt de rekening later alsnog bij de allerarmsten terecht omdat er in de komende jaren met een - (min) wordt begonnen. Dit druist in tegen de aankondiging van koning Willem-Alexander in de troonrede dat de regering in deze tijd de keuze maakt om niet te bezuinigen. Bovendien komt het kabinet op deze manier slechts gedeeltelijk tegemoet aan het AIV-advies en de door de Kamer aangenomen motie Van der Staaij, die de regering verzocht om het ontwikkelingsbudget op peil te houden. Dat geldt helaas ook voor de breed gesteunde motie Voordewind c.s. om het AIV-advies als leidraad te gebruiken. 

 

Nederland hoort in absolute zin bij de 20 rijkste landen ter wereld. Per hoofd van de bevolking behoort Nederland zelfs tot de 10 rijkste landen, volgens cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Dat in ogenschouw nemend, mag verwacht worden dat Nederland het op peil houden van de ontwikkelingsbegroting uit eigen zak betaalt en dit niet doorschuift naar een volgend kabinet. 

 

Partos roept het kabinet op de kasschuiven ongedaan te maken en een aangekondigde daling van het ontwikkelingsbudget te voorkomen. De sociale en economische gevolgen van de COVID-19-crisis nog lange tijd te voelen zijn, juist ook internationaal. Het IMF waarschuwt voor een lost decade.

 

Meer aandacht voor het maatschappelijk middenveld nodig 

Partos waardeert daarnaast de aandacht van het kabinet voor het maatschappelijk middenveld. De 42 partnerschappen met maatschappelijke organisaties die het ministerie van Buitenlandse Zaken vanaf 2021 start worden in de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking terecht als beleidsprioriteit gepresenteerd.

 

In de extra plannen, die het kabinet heeft gepresenteerd om de gevolgen van de COVID-19-crisis het hoofd te bieden komt de aandacht voor maatschappelijke actoren beduidend minder terug. Het kabinet geeft wel aan zich in te blijven zetten voor de bescherming van mensenrechten wereldwijd, maar specifieert onvoldoende hoe zij dit zal doen. Ook in de vandaag gepresenteerde begroting is geen extra inzet ter versterking van het maatschappelijk middenveld zichtbaar.

 

In zijn advies eerder dit jaar onderstreept de AIV het belang van lokaal ownership en de samenwerking met nationale actoren. In de plannen van het kabinet zijn de meeste nieuwe maatregelen multilateraal. Meer dan ooit hebben lokale organisaties een sleutelrol in de directe (nood)hulpverlening en advisering op de lange termijn. Nu het COVID-19-virus zich ook in arme landen verspreidt, zijn gemeenschappen sterk afhankelijk van lokale organisaties, leiders, en vrijwilligers om hen te voorzien van voedsel, water, zeep, informatie over het virus en hoe zichzelf het beste te beschermen voor nu en in de toekomst. Het kabinet erkent dit onvoldoende. 

 

Vooruitgang door ontwikkelingssamenwerking 

De coronacrisis zou aangewend moeten worden om een duurzamere wereld op basis van de Sustainable Development Goals dichterbij te brengen. Een wereld die inclusief, vreedzaam, rechtvaardig en duurzaam is, voor iedereen. Ontwikkelingssamenwerking speelt een cruciale rol voor het bereiken van dat doel. Cruciaal als we oorzaken van conflicten en gedwongen migratie willen aanpakken, man-made crises (waaronder klimaatverandering en uitputting van natuurlijke hulpbronnen) willen voorkomen en herstel na rampen willen bevorderen. Cruciaal als we ongelijkheid en uitsluiting willen tegengaan en democratie en sociale veerkracht willen versterken. Én van wezenlijk belang ook als we daadwerkelijk vooruitgang willen boeken richting een eerlijke, circulaire en duurzame economie, waar juist ook in ontwikkelingslanden grote kansen liggen. 

 

Het is dus niet enkel vanuit altruïsme dat Nederland moet investeren in ontwikkelingssamenwerking, maar ook uit welbegrepen eigenbelang.