Column Bart Romijn | Hink, stap, waar blijft de sprong?

Nieuws

Hoe duurzaam is onze welvaart? Dit was de titel van een door Building Change en SDG Charter georganiseerde en zeer goed bezochte bijeenkomst over Nederland en de SDGs in Nieuwspoort. Het algemene antwoord op de vraag naar duurzaamheid: op sommige gebieden doen we het goed, maar op tal van onderwerpen doen we het opvallend slecht. Denk aan energie, CO2, biodiversiteit op land en in zee, en genderongelijkheid. Dat manifesteert zich in het bijzonder ook buiten onze landsgrenzen: de negatieve voetafdruk van Nederland is aanzienlijk. Gelukkig ging het niet alleen over het meten van hoe we er voor staan. Veel aandacht, energie en creativiteit ging naar de vraag: wat kunnen we beter doen?


Het antwoord: heel veel. Waarbij ik er dan aan toevoeg: we laten nog veel liggen. Laat ik de Nederlandse overheid als voorbeeld nemen. Vooraf: voor Nederlandse overheid kan je ook ‘bedrijfsleven’, ‘financiële instellingen’, of maatschappelijke organisaties invullen; de strekking blijft hetzelfde. Om voort te bouwen op de metafoor van voetafdruk: de Nederlandse overheid hinkt, neemt af en toe een stap, maar de sprong blijft uit. Ja, Nederland heeft de SDGs ondertekend. Maar we zien de verankering daarvan alleen terug onder Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Ja, we hebben een interministeriële coördinator die veel verbindend werk verricht. Maar deze heeft geen middelen en een zeer beperkt mandaat richting Ministeries. Zover het hinken op 2 gedachten.

 

Een hoopvolle stap in de goede richting is de zogenaamde SDG-toets; ook geïnitieerd door de Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. De strekking: alle nieuw beleid moet vooraf getoetst worden op negatieve impact op gender, ontwikkelingslanden en de SDGs in het algemeen. In het kort: een belangrijk instrument om vooraf de negatieve impact in te schatten en te beperken. Zoals gezegd een stap in de goede richting.

 

De echte sprong laat echter nog op zich wachten. Met alleen preventie en minimalisering van negatieve impact zijn we er nog lang niet en blijft veel bij het oude. Business as usual. Wat we nodig hebben is duidelijke, gedurfde en daadwerkelijk inzet op positieve impact. Alleen dan komt de haalbaarheid van de SDGs in zicht. We kunnen leren van Finland. Dat land heeft allereerst een overkoepelende Duurzaamheidsstrategie opgesteld op basis van de SDGs. Voortvarend heeft het Finse Ministerie van Financiën de SDGs ook gekoppeld aan de nationale begroting. Ook de toewijzingen van budgetten aan de vakministeries zijn verbonden aan SDGs. Hiermee komen de SDGs in de begrotingscyclus. Een uiterst effectief middel om beleidscoherentie voor duurzame ontwikkeling af te dwingen én een kantelpunt richting de inzet op het bereiken van de SDGs.

 

Ik ben benieuwd of ook in Nederland de Minister van Financiën leiderschap in deze richting durft te tonen. Een beleid dat het financiële instrumentarium verlegt van verkeerde investeringen (denk aan fossiele brandstoffen, projecten met grote milieu impact) naar investeren in duurzaamheid. En als hij dit overweegt: dan hoop ik dat hij ook een verschuiving van belasting op arbeid, naar belasting op milieu- en natuurbelastende activiteiten wil entameren. Na hinken en kleine stappen, waarlijk een grote sprong naar een betere wereld.